LEGO® bouwplaten: welke maten er zijn en hoe je de juiste kiest

LEGO® bouwplaten zijn de platte grondplaten waarop je een model bouwt, en ze bestaan grofweg in twee soorten: dunne, buigzame baseplates die alleen als ondergrond dienen en dikkere platen die je ook in een bouwsel kunt verwerken. Welke je nodig hebt hangt af van wat je erop bouwt: een stad, een landschap, een treinbaan of een los model dat verplaatsbaar moet blijven.

Wil je een LEGO® stad opzetten maar weet je niet welke ondergrond je nodig hebt? Zoek je een groene plaat voor een landschap of juist grijs voor een wegdek? Of vraag je je af waarom die ene plaat wel buigt en die andere niet? In deze gids lees je welke bouwplaten er bestaan, waar de verschillen zitten en hoe je kiest wat past bij jouw bouwplannen.

Wat is het verschil tussen een baseplate en een gewone plaat?

Dit onderscheid veroorzaakt de meeste verwarring, en het is belangrijk om te snappen voordat je iets bestelt.

• Baseplates (grondplaten). Dun, licht buigzaam en alleen aan de bovenkant voorzien van noppen. De onderkant is glad. Je kunt er dus niets aan de onderkant op klikken en je kunt ze niet in een model verwerken. Ze dienen puur als ondergrond.
• Gewone platen (plates). Dikker, stevig en aan beide kanten bruikbaar. Deze klikken normaal vast op andere onderdelen en kunnen dus onderdeel worden van een constructie.

Kort gezegd: een baseplate is een vloer, een gewone plaat is een bouwelement. Wie een stad bouwt die op tafel blijft liggen heeft genoeg aan baseplates. Wie modules wil kunnen koppelen, optillen of stapelen, heeft dikkere platen nodig.

Welke maten LEGO® bouwplaten bestaan er?

Grondplaten worden aangeduid in noppen, niet in centimeters. Een 32x32 plaat is dus 32 noppen breed en 32 noppen lang.

De maten die je in de praktijk het meest tegenkomt:

• 16x16. Klein, handig voor een enkel gebouwtje of om een groter vlak op te vullen.
• 32x32. De klassieke maat en veruit de meest gebruikte. Vrijwel elke stadsopstelling is hierop gebaseerd.
• 48x48. Groot formaat, populair voor uitgebreide landschappen en dioramas.
• Rechthoekige varianten. Er bestaan ook langwerpige platen, bijvoorbeeld voor wegen en spoorlijnen.

Een praktische tip: houd je aan één basismaat als je van plan bent uit te breiden. Werk je met 32x32, dan sluiten toekomstige platen naadloos aan. Meng je maten door elkaar, dan krijg je vroeg of laat gaten in je opstelling.

Welke kleuren bouwplaten heb je nodig?

De kleur bepaalt waar de plaat voor bedoeld is. De meest gebruikte:

• Groen. Gras, parken, tuinen en natuurlijke landschappen. De klassieke keuze voor een dorpje of buitengebied.
• Grijs. Wegen, pleinen, industrieterreinen en stedelijke ondergrond. Voor een stad meestal de basiskleur.
• Blauw. Water: havens, rivieren, zwembaden.
• Zandkleur of beige. Woestijn, strand en dorpjes met een warme uitstraling.
• Wit. Sneeuw en ijs, bijvoorbeeld voor winterse of poolopstellingen.

Voor een stad werkt een combinatie meestal het best: grijs voor de straten en pleinen, groen voor parken en groenstroken, blauw als er water in voorkomt.

Welke bouwplaat kies je voor een LEGO® stad?

Een stad opbouwen is de meest voorkomende reden om bouwplaten te kopen. Een paar overwegingen die het verschil maken:

Kies één vaste maat als raster

Werk met een vast formaat, meestal 32x32, en leg die platen naast elkaar als een schaakbord. Zo kun je later modules verplaatsen of vervangen zonder de hele opstelling om te gooien.

Denk vooraf na over de wegen

Wegen bepalen de indeling van je stad. Beslis of je met kant-en-klare wegplaten werkt of dat je straten zelf bouwt op grijze platen. Zelf bouwen geeft meer vrijheid, kant-en-klaar gaat sneller en oogt uniformer.

Houd rekening met een treinbaan

Wil je later een treinbaan toevoegen, reserveer daar dan vanaf het begin ruimte voor. Rails hebben een vaste bochtstraal, dus je kunt ze niet zomaar overal langs leiden. Meer daarover lees je in onze gids over LEGO® treinen kopen.

Bouw modulair

Bouw gebouwen op losse platen in plaats van direct op een grote ondergrond. Zo kun je je stad herindelen, uitbreiden of opruimen zonder alles af te breken. Dit is de manier waarop de meeste ervaren bouwers werken.

Voor de gebouwen zelf kun je terecht bij Town en City, waar je zowel losse sets als complete gebouwen vindt.

Kun je LEGO® bouwplaten aan elkaar koppelen?

Baseplates klikken niet aan elkaar vast, want de onderkant is glad. Ze liggen dus los naast elkaar. Voor een opstelling op tafel is dat meestal geen probleem, maar er zijn manieren om het steviger te maken:

• Verbind aan de bovenkant. Leg gewone platen of tegels over de naad tussen twee baseplates. Die overbrugging houdt de platen op hun plek.
• Gebruik dikkere platen als ondergrond. Die klikken wél aan elkaar en vormen een echt geheel.
• Bouw op een onderplaat van hout of kunststof. Voor grote opstellingen die verplaatst moeten worden, is een stevige drager onder de baseplates handig.

Wil je een opstelling die je kunt optillen en verplaatsen, dan zijn baseplates alleen dus niet genoeg.

Zijn oude en nieuwe bouwplaten uitwisselbaar?

Grotendeels wel. De nopmaat is door de jaren heen onveranderd gebleven, dus een oude plaat en een nieuwe plaat passen probleemloos naast elkaar.

Waar je wel op moet letten:

• Kleurverschillen. Groen- en grijstinten zijn in de loop der jaren aangepast. Twee groene platen uit verschillende periodes kunnen zichtbaar van elkaar verschillen.
• Vergeling. Oudere lichte platen, vooral witte en lichtgrijze, kunnen vergeeld zijn. Dat gaat er met schoonmaken niet uit.
• Bedrukte platen. Oudere bouwplaten hadden soms een opgedrukte weg of landschap. Die zijn niet te combineren met egale platen zonder dat het opvalt.

Bouw je aan een vintage opstelling en wil je in stijl blijven, kijk dan bij vintage LEGO® voor platen uit dezelfde periode.

Waar let je op bij tweedehands bouwplaten?

Bouwplaten zijn bij uitstek geschikt om tweedehands te kopen: ze gaan lang mee en zijn nieuw relatief prijzig voor wat het is. Let wel op een paar dingen:

• Kromming. Baseplates die verkeerd zijn opgeborgen of te warm hebben gestaan kunnen bol staan. Een licht gebogen plaat is meestal nog bruikbaar, een sterk kromme niet.
• Beschadigde noppen. Controleer of er noppen ontbreken of zijn ingedrukt.
• Verkleuring. Vooral bij lichte kleuren en bij platen die in de zon hebben gelegen.
• Krassen op het oppervlak. Cosmetisch, maar zichtbaar als de plaat grotendeels open blijft liggen.

Bij tweedehands LEGO® van De BrickPlaats wordt alles gecontroleerd voordat het wordt aangeboden, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Hoe berg je bouwplaten op zonder dat ze krom trekken?

Bouwplaten zijn groot en plat, wat ze kwetsbaar maakt bij verkeerde opslag.

• Bewaar ze plat, niet rechtop. Rechtop staand gaan dunne baseplates op den duur doorbuigen.
• Stapel ze op elkaar. Met de noppen naar boven, netjes op elkaar, houden ze elkaar vlak.
• Houd ze uit de warmte. Een warme zolder of een plek in direct zonlicht is de meest voorkomende oorzaak van kromgetrokken platen.
• Leg er niets zwaars op. Zeker niet ongelijkmatig verdeeld.

Meer over het inrichten van je opslag lees je in onze gids over LEGO® sorteren en opbergen.

Hoeveel bouwplaten heb je nodig?

Dat hangt af van hoe groot je opstelling wordt, maar een paar richtlijnen helpen bij het inschatten:

• Eén enkel gebouw: vaak genoeg aan één 32x32 plaat.
• Klein dorpje of straat: reken op twee tot vier platen van 32x32.
• Een echte stad met wegen en pleinen: vanaf ongeveer zes platen wordt het interessant, en veel bouwers groeien daarna door.
• Landschap met hoogteverschillen: hier heb je naast platen vooral veel losse stenen nodig om reliëf op te bouwen.

Begin liever klein en breid uit. Een opstelling die groeit is leuker dan een groot leeg vlak dat je nog moet vullen. Losse stenen om je vlak op te vullen vind je bij losse LEGO® onderdelen.

Veelgemaakte fouten bij het kiezen van bouwplaten

• Baseplates kopen terwijl je platen nodig hebt. De meest gemaakte fout: mensen willen iets kunnen optillen of koppelen en kopen dunne grondplaten die dat niet kunnen.
• Maten door elkaar gebruiken. Levert gaten en rare aansluitingen op zodra je uitbreidt.
• Alleen groen kopen. Voor een stad heb je vooral grijs nodig; groen is voor natuur.
• Rechtop bewaren. Zorgt op termijn voor kromme platen.
• Geen ruimte laten voor wegen of rails. Achteraf een treinbaan toevoegen is lastig als alles al vol staat.

Bouwplaten kopen bij De BrickPlaats

Bij De BrickPlaats vind je bouwplaten in verschillende maten en kleuren, zowel nieuw als tweedehands. Omdat we veel losse LEGO® inkopen, komen er regelmatig grondplaten binnen die los verkrijgbaar zijn.

Bekijk het actuele aanbod in de collectie LEGO® bouwplaten, of kom langs in de winkel in Oss om zelf te kijken welke maat en kleur past bij wat je van plan bent.

De juiste ondergrond bepaalt de rest

Bouwplaten lijken het minst spannende onderdeel van een LEGO® collectie, maar ze bepalen wel hoe makkelijk je later kunt uitbreiden. Kies één basismaat, denk vooraf na over wegen en eventuele rails, en let goed op het verschil tussen dunne baseplates en dikkere platen.

Doe je dat, dan kun je jarenlang uitbreiden zonder ooit je hele opstelling te hoeven omgooien.